Đại Tướng Cao Văn Viên kể lại chiến sự 1975: Trận chiến cuối cùng tại 2 tỉnh Phú Yên & Khánh Hòa

Vương Hồng Anh
 * Trận chiến cuối cùng tại Phú Yên

Kể từ khi bộ Tư lệnh Quân đoàn 2 thực hiện lệnh của Tổng thống VNCH triệt thoái lực lượng khỏi hai tỉnh Kontum, Pleiku vào giữa tháng 3/1975, tình hình chiến sự tại Bình Định trở nên nghiêm trọng. Cộng quân đã gia tăng áp lực tại nhiều quận của tỉnh này. Cuối cùng, để bảo toàn lực lượng, Sư đoàn 22 BB và các đơn vị đồn trú tại tỉnh Bình Định đã rút khỏi Qui Nhơn trong ngày đầu của tháng 4/1975.

Sau khi Lực lượng VNCH triệt thoái khỏi Bình Định, vùng trách nhiệm của Quân đoàn 2 & Quân khu 2 còn 4 tỉnh duyên hải: Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận và một số khu vực thuộc hai tỉnh Lâm Đồng và Tuyên Đức đang bị áp lực nặng của Cộng quân (lực lượng trú phòng tại đây đang chuẩn bị triệt thoái). Tại thị xã Tuy Hòa (tỉnh lỵ Phú Yên), ngoài các tiểu đoàn Địa phương quân của tiểu khu Phú Yên, lực lượng phòng thủ Tuy Hòa và vùng phụ cận chỉ còn 1 tiểu đoàn Biệt động quân, một trong những đơn vị đã có công lớn trong việc khai thông lộ trình cuộc rút quân của Quân đoàn 2 trên Liên tỉnh lộ 7 B và hương lộ 436.

https://dongsongcu.files.wordpress.com/2017/03/5e029-cao_van_vien.jpg?w=665&h=441

Theo tài liệu của Đại tướng Cao Văn Viên ghi trong hồi ký do Trung tâm Quân sử Lục quân Hoa Kỳ xuất bản (dịch giả Duy Nguyên chuyển dịch sang Việt ngữ), các đơn vị còn lại của Quân đoàn 2 từ Kontum và Pleiku rút về được đưa vào Nha Trang theo kế hoạch tái phối trí của Bộ Tổng Tham Mưu như sau:
-Binh sĩ thuộc Sư đoàn 23 Bộ binh được tái tập trung tại Động Ba Thìn cách Cam Ranh 10 km về hướng bắc. Bộ Tư lệnh Sư đoàn 23 BB có nhiệm vụ tái chỉnh trang các đơn vị trực thuộc.
– Lực lượng Địa phương quân và Nghĩa quân của các tỉnh Pleiku, Kontum, Darlac đều tập trung về hết Trung tâm Huấn luyện Lam Sơn để tái huấn luyện và làm lực lượng bổ sung và cung cấp nhân lực.
-Các liên đoàn Biệt động quân và các tiểu đoàn Pháo binh được tập trung về trung tâm huấn luyện của mỗi binh chủng tại Dục Mỹ, cách Nha Trang khoảng 35 km.
-Các đơn vị Thiết giáp được chuyển về tập trung tại trường Thiết giáp ở Long Thành, Biên Hòa. Tính đến cuối tháng 3/1975, cuộc tái phối trí này đã được tiến hành nhanh chóng, sư đoàn 23 BB hoàn tất được một trung đoàn đầy đủ, Biệt động quân tái tổ chức được 2 tiểu đoàn; Pháo binh có 2 pháo đội 105 ly được huấn luyện và nhận súng mới.

Cùng lúc sư đoàn 3 CSBV tấn công vào Qui Nhơn và vùng phụ cận thì tại tỉnh Phú Yên, sư đoàn 320 CSBV tấn công vào các quận của tỉnh Phú Yên và một số vị trí gần thị xã Tuy Hòa. Gần 7 giờ sáng, Cộng quân pháo kích vào thị xã, một số doanh trại trong đó bộ chỉ huy Tiểu khu Phú Yên là mục tiêu chính của pháo Cộng quân. Theo tài liệu của Thiếu tá Phạm Huấn, Sĩ quan báo chí của Tư lệnh Quân đoàn 2, thì vào 7 giờ sáng cùng ngày, Chuẩn tướng Trần Văn Cẩm, Phụ tá Hành quân Tư lệnh Quân đoàn 2, chỉ huy Bộ Tư lệnh Tiền phương của Quân đoàn 2 tại Tuy Hòa, đã gọi máy báo cáo tình hình cho Thiếu tướng Phạm Văn Phú, Tư lệnh Quân đoàn 2, ở Nha Trang.

Theo tường trình của Chuẩn tướng Cẩm, Cộng quân pháo kích rất dữ dội, và bắt đầu tấn công cả mặt vào thị xã. Doanh trại của bộ chỉ huy Tiểu khu Phú Yên, cũng là nơi trú đóng của bộ tư lệnh Tiền phương Quân đoàn 2, đã bị pháo kích nặng. Sau lần gọi này, Chuẩn tướng Cẩm không còn liên lạc với Thiếu tướng Phú. Theo lời một số sĩ quan của Quân đoàn 2 có mặt tại Tuy Hòa lúc Cộng quân tấn công, sau khi báo cáo tình hình cho Thiếu tướng Phú, thì Chuẩn tướng Cẩm đã cho lệnh rút ban tham mưu của ông ra khỏi doanh trại Tiểu khu, và ông đã sử dụng tần số không lục liên lạc với Không quân để yêu cầu cho trực thăng đến bốc ban tham mưu của ông, nhưng mọi sự liên lạc không có kết quả, sau đó ông đã bị Cộng quân bắt cùng với một số sĩ quan tham mưu.

Về tình hình bộ chỉ huy Tiểu khu Phú Yên và lực lượng Địa phương quân của tỉnh này, Đại tướng Cao Văn Viên được báo cáo: một số tiểu đoàn Địa phương quân của tỉnh này đã phải triệt thoái, tìm cách vào Nha Trang, Tiểu khu trưởng kiêm Tỉnh trưởng Phú Yên (một trung tá BĐQ nhận chức ngày 29/3/1975) được báo cáo là bị thương và mất tích. Chỉ có một số đại đội do các sĩ quan trẻ chỉ huy đã tiếp tục chiến đấu với Cộng quân suốt cả ngày 1/4/1975 và sau đó gần hết đạn đã phải rút khỏi vị trí phòng ngự để bảo toàn lực lượng. Họ đã bị Cộng quân bắt sau khi phân tán mỏng để tìm đường vào địa phận tỉnh Khánh Hòa. Về phía Cộng quân, ngay trong ngày 1/4/1975 đã có một số bộ phận lọt vào Tuy Hòa và rạng sáng ngày 2/4/1975, toàn thị xã này đã lọt vào tay Cộng quân. Tại phòng tuyến Đèo Cả, cách Tuy Hòa khoảng 40 km về phía Nam, 1 tiểu đoàn Biệt động quân bị một trung đoàn Cộng quân tấn công. Tiểu đoàn BĐQ đã chống trả quyết liệt và đẩy lùi được nhiều đợt xung phong của Cộng quân. Đến nửa đêm ngày 1 rạng ngày 2 tháng 4/1975, Tiểu đoàn Biệt động quân đã phải rút khỏi phòng tuyến tiến về hướng Nha Trang.

7 giờ sáng ngày 2/4/1975, Bộ Tổng Tham Mưu QL.VNCH được báo cáo là Cộng quân đã chiếm tỉnh Phú Yên. Cùng với thời gian Cộng quân tấn công vào Bình Định và Phú Yên, Cộng quân tung sư đoàn 7 chính quy tạo áp lực tại Tuyên Đức. Tỉnh trưởng/Tiểu khu trưởng tỉnh này được lệnh rút quân về hết Nha Trang. Các trường quân sự tại Đà Lạt cũng được lệnh rút khỏi Đà Lạt vào những ngày cuối tháng 3/1975.

Tính đến sáng ngày 2/4/1975, khu vực trách nhiệm của Quân khu 2 (trước ngày Cộng quân tấn công vào Ban Mê Thuột 10/3/1975, quân khu này có 12 tỉnh) chỉ còn lại một phần tỉnh Khánh Hòa, tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận. Về quân số, ngoài Lữ đoàn 3 Nhảy Dù đang bảo vệ phòng tuyến Khánh Dương, chỉ còn 1 trung đoàn Bộ binh và 2 tiểu đoàn Biệt động quân, 2 liên đoàn Địa phương quân của hai tiểu khu Ninh Thuận và Bình Thuận cùng một số đại đội biệt lập còn khả năng tham chiến.

* Trận kịch chiến cuối cùng của Lữ đoàn 3 Dù tại Khánh Dương
Trong ngày 1-4-1975, nhiều vị trí phòng thủ của các đơn vị Quân lực VNCH tại Khánh Hòa bị tấn công. Tại Khánh Dương, Lữ đoàn 3 Nhảy Dù do Trung tá Lê Văn Phát chỉ huy đã kịch chiến với 4 trung đoàn của 2 sư đoàn Cộng quân. Lực lượng của lữ đoàn này đã giao quyết liệt với các đơn vị thuộc Sư đoàn F-10 và F-320 của Cộng quân. Các tiểu đoàn Dù đã đánh trả quyết liệt và bất chấp đạn pháo binh của Cộng quân bắn phá khá chính xác. Nhiều vị trí bị mất rồi được chiếm lại, rồi lại bị mất, nhiều lần như vậy nhưng các tiểu đoàn thuộc Lữ đoàn 3 Dù vẫn cố giữ vững vị trí chiến đấu.

Cũng cần ghi nhận rằng đã có nhiều tài liệu và hồi ký viết về cuộc chiến đấu của lữ đoàn 3 Nhảy Dù, tuy nhiên những ghi nhận về diễn tiến thời gian có nhiều điểm khác nhau: Tài liệu của Đại tướng Cao Văn Viên dựa theo báo cáo của Phòng 3 Bộ TTM ghi rằng lữ đoàn 2 Nhảy Dù rút khỏi Khánh Dương vào ngày 1-4-1975; một tài liệu ghi lại theo lời của Trung tá Lê Văn Phát (nhà xuất bản Đời phổ biến 1995) viết rằng cuối tháng 3/1975, Lữ đoàn 3 đã mở đường máu về Phan Rang; ngược lại, nhật ký của Thiếu tá Phạm Huấn, Sĩ quan Báo chí của Tư lệnh Quân đoàn 2, đã ghi rõ từng giờ, từng ngày tình hình chiến sự tại Khánh Dương đã ghi như sau: đến 2 giờ 10 phút chiều ngày 1/4/1975, Tướng Phú liên lạc lần cuối với Lữ đoàn 3 Nhảy Dù.

Theo tài liệu của Thiếu tá Phạm Huấn, trong tình hình sôi động và trước áp lực nặng của Cộng quân, vào lúc 8 giờ 10 phút ngày 1/4/1975, Trung tá Phát trình với Thiếu tướng Phú là nếu không có tăng viện và không được cấp phát thêm hỏa tiễn Tow (chống chiến xa) thì tuyến Khánh Dương sẽ bị Cộng quân tràn ngập. Tướng Phú yêu cầu Lữ đoàn 3 Dù cố gắng để chờ quân của Sư đoàn 22 BB từ Qui Nhơn rút vào, cùng với 1 trung đoàn của sư đoàn 23 BB được tái chỉnh trang. Đến 2 giờ 10 chiều ngày 1/4/1975, khi đang bay trên không phận Khánh Dương thì Tướng Phú chỉ liên lạc được với một sĩ quan của Lữ đoàn 3 Dù. Tướng Phú được báo vắn tắt là Cộng quân đã tràn ngập nhiều vị trí của các đơn vị Nhảy Dù, tuyến phòng ngự đã bị cắt nhỏ. Sau đó phía dưới đất tắt máy.

Theo hồi ký của Đại tướng Cao Văn Viên, trong khi trận chiến tại Khánh Dương diễn ra, đường tiếp tế cho Lữ đoàn 3 Dù từ Ninh Hòa lên Khánh Dương bị cắt đứt. Các đoàn xe chở quân lương bị Cộng quân tấn công và bị chiếm đoạt gần hết. Tiếp tế bằng trực thăng không thực hiện được vì hỏa lực của các đơn vị pháo binh phòng không của Cộng quân bắn phá. Lực lượng Địa phương quân đang thụ huấn tại Trung tâm Huấn luyện Lam Sơn được điều động để khai thông đường này đã bị Cộng quân chận đánh. Trình bày về tình hình Nha Trang, Đại tướng Cao Văn Viên ghi nhận như sau: “Cũng như các thành phố khác trong Quân khu 2 trong thời gian này với cảnh hỗn loạn do những người chạy giặc nhốn nháo gây ra, Nha Trang cũng không tránh khỏi số phận. Không ai đủ sức duy trì trật tự và an ninh trong thành phố…

vietbao.com

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s